Sıcak Bir Yemeğe ve İçeceğe Üflemek

Sıcak Bir Yemeğe ve İçeceğe Üflemek

Hamd âlemlerin rabbi olan Allah’a, salât ve selam efendimiz Rasûlullah’a, ehli beytine, ashabına ve yolunu takip eden mü’minlere olsun.

Çocuğun ağzı yanmasın diye olsa bile ve sahih olan görüşe göre sadece kişinin kendisine ait olup başkasının ortak olmadığı bir yemek ve içecek de olsa soğutmak için sıcak bir yemeğe veya içeceğe üflemenin mekruh olduğunu biliyor muydunuz?

İbn Abbâs (radiyallahu anhuma) şöyle söylemiştir: “Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) kaba (bardağa, tabağa vs...) nefes verilmesinden veya üfürülmesinden nehyetti.” (Tirmizî, Ebu Dâvud, İbn Mâce)

Yine İbn Abbâs’tan şöyle söylediği rivayet edilmiştir: “Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) yemeğe ve içeceğe üflemekten nehyetti.” (Ahmed)

Ebu Saîd el-Hudrî (radiyallahu anh) şöyle demiştir: “Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) içeceğe üflemekten nehyetti.” (Tirmizî)

Şevkânî (rahimehullah) ilk olarak naklettiğimiz rivayeti şerh ederken şunları söylemiştir: “…Aynı şekilde kişi, sıcak bir yemeği (veya içeceği) soğutmak için yemek ve içecek kabına üflemez. Bilakis soğuyana kadar sabreder…” [1]

Yine bu rivayetin şerhinde Münâvî (rahimehullah) şöyle demiştir: “Sıcak bir yemeğe üflemek, aç gözlülüğe, sabırlı olmamaya ve kişiliğin/şahsiyetin azlığına delalet eden aceleciliğe delalet eder.” [2]

Malikî ulemasından es-Sâvî (rahimehullah) “Hâşiyetu’s-Sâvî ale’ş-Şerhi’s-Sağîr” adlı kitabında şöyle demiştir: “…Velev ki kişi tek başına yese de yemeğe üflemek mekruhtur. İster yemek elinde olsun, ister kap’ta olsun fark etmez. Bazıları ise bu hükmü ikinciye (kap’ta olan yemeğe) has kılmıştır. Denildi ki: ‘(Üflemenin mekruh oluşundaki) illet, (aynı kap’tan) kendisiyle birlikte yiyen kişiye (yemeğe ağızdan çıkan kötü kokunun sinmesi ve zararlı ve tiksindirici bir şeyin isabet etmesi sebebiyle) eziyet etmektir.’ Buna göre tek yiyen kimse için mekruh değildir.”

İbn Hacer (rahimehullah) şunları kaydetmiştir: “Muhelleb (rahimehullah) şöyle demiştir: ‘İçeceğe nefes vermekten nehiy, yiyeceğe ve içeceğe üflemekten nehyetmek gibidir… Bunun yeri, kişi başkasıyla birlikte yediği ve içtiği zamandır. Tek başına veya ailesiyle veya yediği-içtiği (ve nefes verdiği ya da üflediği) şeyden tiksinmediğini bildiği biriyle yerse bunda bir beis yoktur.’ Derim ki: Evla olan nehyi genelleştirmektir…” [3] Mubârekfûrî (rahimehullah) “Tuhfetu’l-Ahvezî” isimli Tirmizî şerhinde ilk aktardığımız İbn Abbâs hadisini şerh ederken İbn Hacer’in sözünü aktardıktan sonra şöyle demiştir: “Bilakis bu (genelleştirme) bana göre (evla olmaktan öte) gerekli olan bir şeydir. Allahu A’lem.”

Bugün tıp, üflemenin yemeğe ve içeceğe zarar verdiğini, aslen faydalı olup da sıcağa üflemekle zarara dönüşen ağızdaki bakterilerin, mikropların isabet ettiğini ve bunu yiyen-içen kişide bazı hastalıklara sebebiyet verdiğini ispatlamıştır. En başta Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’in bir ayrıma gitmeden nehyetmiş olması ve sonra bunun kişiye zarar verdiği hakikati, mekruh hükmünün kişinin kendisine ait yemeğe ve içeceğe üflemesini de kapsadığını göstermektedir.

Ulemadan bazılarına göre kişi bir an evvel yiyip içmesi gerektiği, soğumasını beklemesi halinde sıkıntıya gireceği için üfleme ihtiyacı hissettiğinde mekruhluk kalkar. Mirdâvî (rahimehullah) şöyle demiştir: “Âmidî (rahimehullah) şöyle söylemiştir: ‘Sıcak olduğu zaman yemeğe üflemek mekruh değildir.’ Derim ki (Mirdâvî): Eğer burada yemeye bir ihtiyaç varsa bu doğru olandır.” [4] İbn Useymîn (rahimehullah) ise şöyle demiştir: “…Lakin (ihtiyaç halinde de) evla olan sıcak da olsa üflememesidir. Sıcaksa ve yanında da başka bir kap varsa soğuması için bunu o kaba döker, sonra ikinci bir defa tekrar diğer kaba boşaltır.” [5]

Aynı şekilde -ilk aktardığımız İbn Abbâs hadisinden de anlaşıldığı gibi- Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) içme esnasında kaba solumaktan da nehyetmiştir. İster kap sadece kişiye ait bir kap olsun isterse başkalarının da kullandığı bir kap olsun hüküm aynıdır. Özellikle bu, çocuklarda çokça görülen bir durumdur. Bu yüzden çocuklarımıza bunu yapmamalarını öğütleyelim.

Fâide: Sünnet olan, sıcak yemeği ve içeceği soğuyuncaya kadar yemeyip içmemektir. Bir hadisinde Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) bunun daha bereketli olduğunu söylemiştir. Buna göre sıcak bir halde yiyip içmek, yemek ve içecekten bereketi götürür. Beyhakî (rahimehullah) sahih bir isnadla Ebu Hureyre (radiyallahu anh)’ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Buharı gidinceye kadar yemek yenmez.” Ayrıca bunun da hastalığa sebep olduğu bilim adamlarınca tespit edilmiştir.


[1] Neylu’l-Evtâr, 8/221.

[2] Feydu’l-Kadîr, 6/346.

[3] Fethu’l-Bârî, 10/94.

[4] el-İnsâf, 8/328.

[5] Şerhu Riyâdi’s-Sâlihîn, 2/457.

9 Mayıs, 2016 Hazırlayan: Ömer Faruk

Etiketler: yemek yemek